Pokrewny artykuł: Loża wolnomularska
Masoneria stworzyła uporządkowanie wtajemniczeń (stopni), których skrzyżowanie wiąże się z alegorycznym poznawaniem prawd metafizycznych plus moralnych. Podstawowe stopnie inicjacji masońskiej (tzw. masonerii błękitnej) to uczeń, czeladnik oraz mistrz.
Ponadto istnieją systemy wyższych wtajemniczeń (tzw. wolnomularstwo czerwona, czarna, biała), z których jest dozwolone wypunktować Ryt Szkocki Dawny również Uznany, Ryt Francuski Nowoczesny, Ryt York, Ryt Szwedzki, Ryt Memphis-Misraim etc.
Rozróżnia się stopnie uniwersalne (masoneria błękitna, od momentu 1. do 3.) dodatkowo stopnie wyższe, których wartość zależy od chwili Rytu.
Masoneria wykształciła skomplikowane obrządki wywodzące się ze stosowanego wewnątrz lożach średniowiecznych wolnomularzy operatywnych, wzbogacony o współczesne elementy.
Należą do nich:
Rytuały masońskie mają wzmacniać braterską więź, wrażenie wspólnoty dodatkowo tożsamości, natomiast również osadzać się odpowiednią podniosłą atmosferę sprzyjającą refleksji. Podczas prac wolnomularze noszą posyp rękawiczki dodatkowo fartuszki (kobiety - suknie).
Językiem prac lożowych do wnętrza Polsce jest zbiór znaków polski. W XVIII plus XIX wieku wielce w szeregu przypadków na całym świecie używano francuskiego, na początku XX wieku próbnie do wnętrza Szwajcarii wprowadzano esperanto w trakcie spotkań międzynarodowych.